Hoeveel stroom verbruikt sluipverbruik?

Sluipverbruik in een gemiddeld Nederlands huishouden ligt tussen 200 en 400 kWh per jaar, wat neerkomt op €80 tot €160 aan stroomkosten bij een tarief van €0,40 per kWh. Dit is circa 10 tot 15% van het totale elektriciteitsverbruik. De werkelijke hoeveelheid hangt af van het aantal apparaten, het type apparaten en hoe lang deze in stand-by blijven staan.

Sluipverbruik ontstaat wanneer apparaten stroom gebruiken terwijl ze niet actief worden gebruikt. Dit gebeurt bij apparaten in stand-by modus, opladers die in het stopcontact blijven zitten, apparaten met een klokje of display, en apparaten die volledig uit lijken maar toch stroom trekken.

Wat veroorzaakt sluipverbruik?

Niet ieder apparaat verbruikt evenveel in stand-by. De grootste veroorzakers van sluipverbruik in een gemiddeld huishouden zijn:

Spelcomputers en gameconsoles: 5-15 watt in stand-by, tot 130 kWh per jaar
Settopboxen en digitale tv-ontvangers: 8-20 watt in stand-by, tot 175 kWh per jaar
Desktop computers: 2-8 watt in slaapstand, tot 70 kWh per jaar
Televisies: 0,5-3 watt in stand-by, tot 26 kWh per jaar
Printers: 2-5 watt in stand-by, tot 44 kWh per jaar
Koffiezetapparaten: 1-4 watt in stand-by, tot 35 kWh per jaar
Magnetrons met klok: 2-3 watt continu, tot 26 kWh per jaar
Opladers van telefoons, tablets en laptops: 0,5-2 watt wanneer niet in gebruik, tot 17 kWh per jaar
Audio-apparatuur: 2-10 watt in stand-by afhankelijk van aantal apparaten, tot 88 kWh per jaar

Deze cijfers zijn gemiddelden. Oudere apparaten verbruiken vaak meer in stand-by dan nieuwere apparaten. Een settopbox uit 2015 kan 15-20 watt verbruiken, een model uit 2023 vaak minder dan 5 watt.

Berekening sluipverbruik: drie scenario’s

Om te laten zien hoe sluipverbruik verschilt per situatie, vergelijken we drie realistische huishoudens met verschillende apparaten en gebruikspatronen. We rekenen met een gemiddeld tarief van €0,40 per kWh.

Scenario 1: huishouden met weinig elektronica

Een alleenstaande of stel zonder gaming, thuiswerken of veel elektronica:

Apparaat	Stand-by vermogen	Uren per dag	kWh per jaar	Kosten per jaar
Televisie	1 watt	20 uur	7 kWh	€2,80
Magnetron met klok	2 watt	24 uur	18 kWh	€7,20
Koffiezetapparaat	2 watt	22 uur	16 kWh	€6,40
Opladers (2 stuks)	1 watt	20 uur	7 kWh	€2,80
Wifi-router	8 watt	24 uur	70 kWh	€28,00
Totaal			118 kWh	€47,20

Dit huishouden heeft een relatief laag sluipverbruik omdat weinig apparaten continu aan staan. De wifi-router is verantwoordelijk voor meer dan de helft van het sluipverbruik, maar deze volledig uitzetten is voor de meeste mensen niet praktisch.

Scenario 2: gemiddeld gezin

Een gezin met kinderen, thuiswerken, gaming en standaard elektronica:

Apparaat	Stand-by vermogen	Uren per dag	kWh per jaar	Kosten per jaar
Settopbox	12 watt	20 uur	88 kWh	€35,20
Spelcomputer	10 watt	20 uur	73 kWh	€29,20
Televisie (2 stuks)	2 watt	18 uur	26 kWh	€10,40
Desktop computer	5 watt	16 uur	29 kWh	€11,60
Printer	3 watt	22 uur	24 kWh	€9,60
Magnetron met klok	2 watt	24 uur	18 kWh	€7,20
Koffiezetapparaat	3 watt	22 uur	24 kWh	€9,60
Opladers (4 stuks)	2 watt	20 uur	15 kWh	€6,00
Wifi-router	8 watt	24 uur	70 kWh	€28,00
Totaal			367 kWh	€146,80

Bij dit gezin ligt het sluipverbruik rond 367 kWh per jaar. De settopbox en spelcomputer zijn samen verantwoordelijk voor bijna de helft van het totale sluipverbruik. Wanneer het jaarlijkse elektriciteitsverbruik 3.500 kWh bedraagt, komt ongeveer 10,5% daarvan door sluipverbruik.

Scenario 3: huishouden met veel elektronica

Een huishouden met thuiswerkplek, meerdere gamers, uitgebreide audio/video-installatie en smart home apparaten:

Apparaat	Stand-by vermogen	Uren per dag	kWh per jaar	Kosten per jaar
Settopbox (2 stuks)	24 watt	20 uur	175 kWh	€70,00
Spelcomputers (2 stuks)	20 watt	20 uur	146 kWh	€58,40
Televisie (3 stuks)	3 watt	18 uur	39 kWh	€15,60
Desktop computers (2 stuks)	10 watt	16 uur	58 kWh	€23,20
Printer/scanner	4 watt	22 uur	32 kWh	€12,80
Audio-apparatuur	8 watt	22 uur	64 kWh	€25,60
Smart home hub	3 watt	24 uur	26 kWh	€10,40
Magnetron met klok	2 watt	24 uur	18 kWh	€7,20
Koffiezetapparaat	3 watt	22 uur	24 kWh	€9,60
Opladers (6 stuks)	3 watt	20 uur	22 kWh	€8,80
Wifi-router en netwerk	12 watt	24 uur	105 kWh	€42,00
Totaal			709 kWh	€283,60

Dit huishouden heeft een sluipverbruik van meer dan 700 kWh per jaar, wat neerkomt op bijna €284. Bij een totaal elektriciteitsverbruik van 4.500 kWh is dit ongeveer 16% van het jaarverbruik. De settopboxen en spelcomputers zijn samen goed voor bijna de helft van alle sluipverbruikkosten.

Welke apparaten kun je het beste aanpakken?

Niet ieder apparaat is even interessant om aan te pakken. De grootste besparingen liggen bij apparaten die:

Een hoog stand-by verbruik hebben (meer dan 5 watt)
Veel uren per dag in stand-by staan
Makkelijk volledig uit te zetten zijn zonder verlies van functionaliteit

Settopboxen en spelcomputers zijn vaak de grootste veroorzakers. Een settopbox die 15 watt verbruikt en 20 uur per dag in stand-by staat, kost €44 per jaar. Wanneer je deze volledig uitzet via een schakelbare stekkerdoos wanneer je niet kijkt, bespaar je het grootste deel van deze kosten.

Opladers die in het stopcontact blijven zitten verbruiken relatief weinig, vaak 0,5 tot 1 watt per stuk. Eén oplader die 24 uur per dag in het stopcontact zit kost €3,50 per jaar. Het uittrekken van opladers helpt, maar levert in absolute bedragen minder op dan het aanpakken van settopboxen of spelcomputers.

Een wifi-router staat vaak 24 uur per dag aan en verbruikt 5 tot 10 watt. Dit kost €17 tot €35 per jaar. Volledig uitzetten is voor de meeste huishoudens niet praktisch, omdat dit betekent dat internet en wifi niet meer beschikbaar zijn. Een nachttimer kan helpen wanneer je tussen 01:00 en 07:00 toch geen internet gebruikt, wat de kosten met ongeveer een kwart kan verlagen.

Meten is weten

De werkelijke hoeveelheid sluipverbruik verschilt sterk per huishouden. Gemiddelde cijfers geven een indicatie, maar vertellen niet wat jouw apparaten daadwerkelijk verbruiken. Een energiemeter die tussen stopcontact en apparaat wordt geplaatst kan het werkelijke verbruik meten.

Deze meters kosten tussen €15 en €35 en laten zien hoeveel watt een apparaat op dat moment verbruikt en hoeveel kWh over een bepaalde periode. Door enkele dagen te meten krijg je inzicht in welke apparaten de grootste verbruikers zijn.

Meet bij voorkeur:

Settopboxen in stand-by modus
Spelcomputers in stand-by modus
Desktop computers in slaapstand
Audio/video-apparatuur in stand-by
Koffiezetapparaten wanneer niet in gebruik
Opladers zonder aangesloten apparaat

Wanneer een apparaat minder dan 1 watt verbruikt in stand-by, levert volledig uitzetten weinig op. Wanneer een apparaat meer dan 5 watt verbruikt terwijl je het niet actief gebruikt, is dit een goede kandidaat om aan te pakken.

Praktische manieren om sluipverbruik te verlagen

De effectiefste manier om sluipverbruik tegen te gaan is apparaten volledig uitschakelen wanneer je ze niet gebruikt. Dit kan op verschillende manieren:

Schakelbare stekkerdozen: Sluit meerdere apparaten aan op één stekkerdoos met schakelaar. Zet de hele groep uit met één druk op de knop. Dit werkt goed voor tv, settopbox, spelcomputer en audio-apparatuur die samen in de woonkamer staan. Een schakelbare stekkerdoos kost €10 tot €25.

Slimme stekkers: Deze kunnen apparaten op vaste tijden uitschakelen of op afstand bedienen via een app. Dit is handig voor apparaten die je regelmatig vergeet uit te zetten. Slimme stekkers kosten €10 tot €30 per stuk en verbruiken zelf 0,5 tot 2 watt.

Timerschakelaars: Schakelen apparaten automatisch uit na een ingestelde tijd of op vaste tijdstippen. Dit werkt goed voor apparaten die je alleen op bepaalde momenten gebruikt, zoals een printer of audio-apparatuur. Een timer kost €8 tot €20.

Gewoon de stekker eruit trekken: De goedkoopste oplossing is apparaten volledig loskoppelen van het stopcontact. Dit werkt het beste bij apparaten die je niet dagelijks gebruikt, zoals een printer, tweede televisie of opladers.

Wanneer is sluipverbruik aanpakken financieel interessant?

Sluipverbruik verlagen is vooral interessant wanneer:

Je veel apparaten hebt die vaak in stand-by staan
Je settopboxen, spelcomputers of desktop computers hebt met hoog stand-by verbruik
Je weinig moeite hebt om apparaten volledig uit te zetten
De investering in schakelbare stekkerdozen of slimme stekkers beperkt blijft

Een huishouden met 300 kWh sluipverbruik per jaar kan door het consequent uitschakelen van de grootste verbruikers 150 tot 200 kWh besparen, wat neerkomt op €60 tot €80 per jaar. Wanneer dit kan met drie schakelbare stekkerdozen van €15 per stuk, bedraagt de investering €45 en verdient deze zich binnen een jaar terug.

Voor een huishouden met weinig elektronica en een sluipverbruik van 100 kWh per jaar levert het aanpakken van sluipverbruik maximaal €40 besparing op. Wanneer je hier veel moeite voor moet doen of dure slimme stekkers voor moet aanschaffen, is de terugverdientijd langer en de moeite mogelijk niet waard.

Wanneer is sluipverbruik aanpakken minder interessant?

Het volledig uitschakelen van apparaten is minder aantrekkelijk wanneer:

Je weinig apparaten hebt met laag stand-by verbruik
Apparaten belangrijke functies verliezen bij volledig uitschakelen (updates, opnames, slimme functies)
Het consequent uitschakelen veel moeite kost en je dit in de praktijk niet volhoudt
Je moet investeren in veel slimme stekkers terwijl de besparing beperkt blijft

Sommige apparaten hebben goede redenen om in stand-by te blijven. Een settopbox die volledig wordt uitgeschakeld kan geen automatische updates meer ontvangen en moet bij het opnieuw aanzetten opnieuw opstarten, wat enkele minuten kan duren. Een slimme thermostaat moet continu aan blijven om de verwarming te kunnen regelen.

Bepaal per apparaat of volledig uitschakelen praktisch is. Wanneer een apparaat 2 watt verbruikt en je moet er iedere dag voor naar de meterkast lopen, weegt de moeite niet op tegen de besparing van €7 per jaar.

Vergelijking met andere energiebesparingen

Sluipverbruik aanpakken bespaart elektriciteit, geen gas. Om te bepalen of dit de beste energiebesparing voor jouw situatie is, vergelijk de mogelijke besparing met andere maatregelen.

Een gemiddeld huishouden met 300 kWh sluipverbruik kan door het aanpakken van de grootste veroorzakers ongeveer 150 kWh besparen, wat €60 per jaar scheelt. Ter vergelijking:

Thermostaat 1 graad lager bij 1.500 m³ gasverbruik: circa 90 m³ besparing, €135 per jaar bij €1,50/m³
LED-verlichting in plaats van halogeenlampen (10 spots): circa 400 kWh besparing, €160 per jaar
Zuiniger douchen (2 minuten korter per persoon per dag, 3 personen): circa 150 m³ gasbesparing, €225 per jaar
Wasmachine op 30°C in plaats van 40°C (200 wasbeurten per jaar): circa 80 kWh besparing, €32 per jaar

Voor huishoudens met hoog gasverbruik door slechte isolatie of hoge thermostaat leveren maatregelen die gasverbruik verlagen vaak meer absolute besparing op dan het aanpakken van sluipverbruik. Voor goed geïsoleerde huishoudens met laag gasverbruik kan sluipverbruik aanpakken relatief meer opleveren.

Het voordeel van sluipverbruik aanpakken is dat de investering beperkt is en de maatregel geen invloed heeft op comfort, mits je apparaten kiest die je makkelijk volledig kunt uitschakelen zonder verlies van functionaliteit. Meer informatie over andere elektriciteitsbesparingen vind je via stroom besparen zonder zonnepanelen.

Invloed van energieprijzen

De besparing in euro’s hangt direct af van de elektriciteitsprijs. Bij een tarief van €0,40 per kWh levert 150 kWh besparing €60 op. Wanneer de elektriciteitsprijs daalt naar €0,30 per kWh, daalt de besparing naar €45 per jaar. Bij een prijs van €0,50 per kWh stijgt de besparing naar €75.

Actuele elektriciteitsprijzen variëren sterk tussen contracten en aanbieders. Controleer je huidige tarief op je energienota of via de website van je energieleverancier. Meer uitleg over elektriciteitsprijzen vind je via hoeveel kost 1 kWh stroom.

Ongeacht de exacte elektriciteitsprijs blijft de verhouding hetzelfde: apparaten met hoog stand-by verbruik die veel uren per dag aan staan leveren de grootste besparing op wanneer je ze volledig uitschakelt.

Verschil tussen oud en nieuw

Nieuwere apparaten hebben over het algemeen lager sluipverbruik dan oudere modellen. Sinds 2010 geldt Europese regelgeving die het stand-by verbruik van veel apparaten beperkt tot maximaal 0,5 tot 1 watt. Oudere apparaten kunnen 5 tot 20 watt verbruiken in stand-by.

Een settopbox uit 2012 kan 15 tot 20 watt verbruiken, een model uit 2022 vaak 3 tot 8 watt. Wanneer je een oud apparaat vervangt door een nieuwer model, daalt het sluipverbruik automatisch. Dit geldt vooral voor televisies, audio-apparatuur, printers en computers.

Het vervangen van een apparaat uitsluitend om sluipverbruik te verlagen is zelden rendabel. Een nieuwe televisie van €400 die 5 watt minder verbruikt dan het oude model bespaart bij 20 uur stand-by per dag ongeveer 37 kWh per jaar, wat €15 scheelt. De terugverdientijd is dan 27 jaar. Wanneer je toch van plan bent een apparaat te vervangen, neem sluipverbruik dan mee in de afweging.

Praktische vervolgstappen

Om sluipverbruik effectief aan te pakken:

Inventariseer welke apparaten bij jou thuis vaak in stand-by staan: settopboxen, spelcomputers, computers, audio-apparatuur, opladers
Meet het werkelijke verbruik met een energiemeter of schat op basis van de gemiddelde cijfers in dit artikel welke apparaten het meest verbruiken
Bepaal welke apparaten je makkelijk volledig kunt uitschakelen zonder verlies van belangrijke functies
Koop waar nodig schakelbare stekkerdozen voor groepen apparaten die samen uitgeschakeld kunnen worden
Maak het uitschakelen zo makkelijk mogelijk door stekkerdozen op bereikbare plekken te plaatsen
Controleer na enkele weken of je het consequent volhoudt en pas de aanpak aan wanneer bepaalde apparaten toch vaak aan blijven staan

De grootste fout is apparaten uitschakelen die je vervolgens toch weer aanzet omdat het te veel moeite kost. Kies apparaten en methodes die bij jouw dagelijkse routine passen.

Meer praktische energiebespaartips vind je via energie besparen.

Conclusie

Sluipverbruik in Nederlandse huishoudens ligt tussen 200 en 400 kWh per jaar, wat neerkomt op €80 tot €160 aan stroomkosten. De grootste veroorzakers zijn settopboxen, spelcomputers en audio/video-apparatuur die veel uren in stand-by staan. Door de apparaten met het hoogste stand-by verbruik consequent volledig uit te schakelen kan een gemiddeld huishouden €60 tot €100 per jaar besparen met een beperkte investering in schakelbare stekkerdozen.

De werkelijke besparing hangt af van het aantal en type apparaten, hoe lang deze in stand-by blijven staan en of je het consequent volhoudt om ze volledig uit te schakelen. Meet bij twijfel eerst het werkelijke verbruik voordat je investeert in slimme stekkers of stekkerdozen. Focus op apparaten die meer dan 5 watt verbruiken in stand-by en die je makkelijk volledig kunt uitschakelen zonder verlies van functionaliteit. Voor huishoudens met veel elektronica en hoog sluipverbruik kan dit een effectieve maatregel zijn die zich binnen een jaar terugverdient.