Welke apparaten verbruiken thuis de meeste stroom?
De apparaten die thuis de meeste stroom verbruiken zijn in de meeste huishoudens de elektrische boiler of doorstroomverwarmer, de wasdroger, de wasmachine, de vaatwasser en de koelkast met vriezer. Samen zijn deze apparaten vaak goed voor 60-80% van het totale elektriciteitsverbruik. Welk apparaat bij jou het meeste verbruikt hangt af van wat je bezit, hoe vaak je het gebruikt en hoe oud het apparaat is.
Het totale stroomverbruik van Nederlandse huishoudens ligt gemiddeld tussen 2.000 en 4.000 kWh per jaar. Dit verbruik is verdeeld over tientallen apparaten, maar een klein aantal apparaten is verantwoordelijk voor het grootste deel van de rekening. Wanneer je wilt besparen op elektriciteit, heeft het de meeste zin om te beginnen bij de apparaten die daadwerkelijk veel verbruiken.
Overzicht: welke apparaten verbruiken het meest?
De volgende tabel laat zien welke apparaten in een gemiddeld Nederlands huishouden de grootste stroomverbruikers zijn, met een schatting van het jaarverbruik en de bijbehorende kosten bij een stroomprijs van €0,40 per kWh.
| Apparaat | Gemiddeld jaarverbruik | Kosten per jaar (€0,40/kWh) |
|---|---|---|
| Elektrische boiler (80-120 liter) | 2.000-3.500 kWh | €800-€1.400 |
| Wasdroger (warmtepomp, 200 beurten/jaar) | 300-400 kWh | €120-€160 |
| Wasdroger (condensdroger, 200 beurten/jaar) | 500-700 kWh | €200-€280 |
| Wasmachine (200 beurten/jaar) | 200-300 kWh | €80-€120 |
| Vaatwasser (280 beurten/jaar) | 220-280 kWh | €88-€112 |
| Koel-vriescombinatie | 200-400 kWh | €80-€160 |
| Losse vriezer | 250-450 kWh | €100-€180 |
| Elektrisch koken (inductie, 4 personen) | 300-500 kWh | €120-€200 |
| Televisie (4 uur per dag) | 100-200 kWh | €40-€80 |
| Computer/laptop (dagelijks gebruik) | 50-200 kWh | €20-€80 |
De cijfers in de tabel zijn indicaties voor een gemiddeld huishouden. Het werkelijke verbruik hangt sterk af van het type apparaat, de leeftijd, de energie-efficiëntie en vooral de gebruiksfrequentie.
Elektrische boiler: veruit de grootste verbruiker
Wanneer je een elektrische boiler hebt voor warm water, is dit vrijwel altijd het apparaat met het hoogste stroomverbruik in huis. Een boiler van 80 tot 120 liter die continu warm water op temperatuur houdt verbruikt tussen 2.000 en 3.500 kWh per jaar. Bij een stroomprijs van €0,40 per kWh kost dit €800 tot €1.400 per jaar, meer dan alle andere apparaten samen.
Het hoge verbruik komt doordat de boiler voortdurend warmteverlies compenseert. Zelfs wanneer je geen warm water gebruikt, moet het apparaat energie gebruiken om het water op temperatuur te houden. Hoe groter de boiler en hoe slechter de isolatie, hoe hoger het verbruik.
Elektrische boilers komen vooral voor in oudere woningen zonder gasaansluiting, woningen met stadsverwarming, of als tijdelijke oplossing. Wanneer je een elektrische boiler hebt, is dit het eerste apparaat om naar te kijken bij stroombesparingen.
Besparen met een elektrische boiler
De belangrijkste besparingsopties zijn:
- Boiler op een lagere temperatuur zetten (50-55°C in plaats van 60-65°C): besparing 10-15%
- Boiler uitschakelen tijdens vakantie of langere afwezigheid: €3-5 per dag
- Zuiniger douchen en minder warm water gebruiken: besparing 20-30%
- Vervangen door een warmtepompboiler: besparing 50-70%, investering €2.000-€3.500
- Vervangen door cv-ketel wanneer gasaansluiting mogelijk is: besparing tot 75%
Voor huishoudens met een elektrische boiler is dit veruit de belangrijkste post om naar te kijken.
Wasdroger: groot verschil tussen types
Een wasdroger staat vaak op de tweede plaats van stroomverbruikers. Het verbruik verschilt enorm tussen type drogers:
Oude condensdroger: 3,5-4 kWh per droogbeurt, bij 200 beurten per jaar ongeveer 700 kWh (€280 per jaar).
Moderne warmtepompdroger: 1,5-2 kWh per droogbeurt, bij 200 beurten per jaar ongeveer 350 kWh (€140 per jaar).
Een gemiddeld huishouden droogt ongeveer 4 keer per week, wat neerkomt op ongeveer 200 droogbeurten per jaar. Bij een oude condensdroger kan dit oplopen tot €280 per jaar. Een moderne warmtepompdroger gebruikt de helft, maar kost bij aanschaf €500-€800.
Wanneer je een oude droger hebt en deze regelmatig gebruikt, kan vervanging interessant zijn. De terugverdientijd ligt tussen 4 en 7 jaar, afhankelijk van de gebruiksfrequentie.
Besparen met een wasdroger
- Was goed centrifugeren voor het drogen (1400 toeren of hoger): besparing 20-30% per droogbeurt
- Droger volledig vullen: besparing per kilogram wasgoed
- Vaker buiten of binnen laten drogen: elke droogbeurt die je overslaat scheelt €1,40-€2,80
- Oude droger vervangen door warmtepompdroger: besparing €140 per jaar bij intensief gebruik
Wasmachine en vaatwasser
Moderne wasmachines en vaatwassers zijn efficiënter dan oude modellen, maar verbruiken nog altijd een substantieel deel van het stroomverbruik.
Wasmachine: Een gemiddelde wasmachine verbruikt 1-1,5 kWh per wasbeurt. Bij 4 wasbeurten per week (ongeveer 200 per jaar) komt dit neer op 200-300 kWh per jaar, oftewel €80-€120.
Vaatwasser: Een moderne vaatwasser verbruikt ongeveer 0,8-1 kWh per wasbeurt. Bij dagelijks gebruik (280 beurten per jaar) is dit 220-280 kWh, oftewel €88-€112 per jaar.
Het verbruik hangt sterk af van het gekozen programma. Eco-programma’s gebruiken vaak de helft minder stroom dan snelle of intensieve programma’s, maar duren langer.
Besparen met wasmachine en vaatwasser
- Eco-programma gebruiken: besparing 30-50% per wasbeurt
- Alleen volledig gevulde machines laten draaien: minder wasbeurten nodig
- Wassen op 30-40°C in plaats van 60°C: besparing 40-50% per wasbeurt
- Vaatwasser gebruiken in plaats van met de hand afwassen: besparing 30-50% water en energie
Koelkast en vriezer: altijd aan
Koelkasten en vriezers verbruiken relatief weinig per uur, maar staan 24 uur per dag aan. Dit maakt ze tot een belangrijke verbruiker.
Koel-vriescombinatie: Een modern energiezuinig model (energielabel A of B) verbruikt 200-250 kWh per jaar (€80-€100). Een ouder model (10-15 jaar) kan 350-450 kWh verbruiken (€140-€180).
Losse vriezer: Een moderne vrieskast verbruikt 200-300 kWh per jaar, een oude vriezer kan oplopen tot 450-600 kWh per jaar.
Het verschil tussen een modern en oud apparaat kan €50-€100 per jaar schelen. Koelkasten en vriezers gaan lang mee, vaak 15-20 jaar, maar worden in die tijd steeds minder efficiënt.
Besparen met koeling
- Koelkast op 5-7°C instellen, vriezer op -18°C: elke graad kouder kost 5-10% meer energie
- Regelmatig ontdooien: een ijslaag van 5mm verhoogt het verbruik met 30%
- Koelkast niet naast warmtebron plaatsen (oven, radiator, direct zonlicht)
- Achterkant regelmatig stofzuigen voor betere warmteafvoer
- Oude koelkast vervangen (ouder dan 15 jaar): besparing €50-€100 per jaar
Elektrisch koken
Wanneer je elektrisch kookt, is dit vaak de vierde of vijfde grootste verbruiker. Een gemiddeld huishouden dat dagelijks kookt verbruikt 300-500 kWh per jaar, afhankelijk van hoe vaak en hoe lang er wordt gekookt.
Inductiekoken is efficiënter dan traditionele elektrische kookplaten of keramische kookplaten. Een inductieplaat verbruikt ongeveer 30% minder energie doordat warmte directer wordt overgedragen en er minder verlies optreedt.
Besparen met elektrisch koken
- Deksel op de pan: besparing 30-50% per kookbeurt
- Waterkoker gebruiken voor het opwarmen van water: sneller en zuiniger dan op het fornuis
- Restwarmte gebruiken: plaat uitschakelen voordat het eten klaar is
- Juiste pangrootte gebruiken: pan moet kookzone volledig bedekken
Televisie, computer en entertainment
Televisies, computers, spelcomputers en audioapparatuur vormen samen een kleiner maar merkbaar deel van het stroomverbruik.
Televisie: Een moderne LED-televisie van 50 inch verbruikt 60-100 watt. Bij 4 uur kijken per dag komt dit neer op 90-150 kWh per jaar (€36-€60). Oudere plasma-tv’s of grote OLED-schermen kunnen het dubbele verbruiken.
Computer: Een desktop-pc verbruikt 100-300 watt, een laptop 20-60 watt. Bij 6 uur per dag komt een desktop op 200-650 kWh per jaar (€80-€260), een laptop op 45-130 kWh (€18-€52).
Spelcomputer: Een PlayStation of Xbox verbruikt 100-200 watt tijdens gebruik. Bij intensief gamen (3 uur per dag) loopt dit op tot 110-220 kWh per jaar (€44-€88).
Besparen met entertainment
- Standby-verbruik voorkomen met stekkerdoos met schakelaar: besparing €20-€40 per jaar
- Laptop gebruiken in plaats van desktop: besparing €50-€150 per jaar bij dagelijks gebruik
- Schermhelderheid verlagen: besparing 10-20%
- Apparaten helemaal uitschakelen in plaats van standby
Sluipverbruik: onzichtbaar maar altijd aanwezig
Naast de grote verbruikers is er sluipverbruik: apparaten die stroom gebruiken terwijl ze uit lijken te staan. Denk aan apparaten in standby-modus, opladers die in het stopcontact blijven zitten, digitale klokjes en lampjes.
In een gemiddeld huishouden is sluipverbruik goed voor 200-400 kWh per jaar, oftewel €80-€160. Dit lijkt weinig vergeleken met een elektrische boiler, maar het is vermijdbaar verbruik dat niets oplevert.
Meer informatie over sluipverbruik en hoe je dit kunt aanpakken vind je in het artikel hoeveel stroom verbruikt sluipverbruik.
Drie scenario’s: waar ligt de grootste besparing?
Welk apparaat bij jou de grootste besparing oplevert hangt af van wat je bezit en gebruikt. De volgende drie voorbeelden laten zien hoe verschillend de situatie kan zijn.
Scenario 1: huishouden met elektrische boiler
Een gezin van vier personen woont in een flat zonder gasaansluiting. Ze hebben een elektrische boiler van 120 liter, een oude condensdroger en een moderne koel-vriescombinatie.
| Apparaat | Jaarverbruik | Kosten per jaar |
|---|---|---|
| Elektrische boiler | 3.200 kWh | €1.280 |
| Wasdroger | 650 kWh | €260 |
| Wasmachine | 250 kWh | €100 |
| Vaatwasser | 250 kWh | €100 |
| Koelkast | 230 kWh | €92 |
| Overig | 420 kWh | €168 |
| Totaal | 5.000 kWh | €2.000 |
Voor dit huishouden ligt de grootste besparing bij de elektrische boiler. Wanneer ze een warmtepompboiler aanschaffen (investering €2.500), daalt het verbruik van de boiler naar 1.000-1.200 kWh per jaar. De besparing is €880-€1.050 per jaar, waarmee de investering binnen 3 jaar is terugverdiend.
De wasdroger staat op plek twee. Vervangen door een warmtepompdroger bespaart €130 per jaar, met een terugverdientijd van 5-6 jaar.
Scenario 2: huishouden met gasverwarming en cv-ketel
Een gezin van drie personen heeft geen elektrische boiler, maar gebruikt gas voor verwarming en warm water. Ze hebben wel een wasdroger en een tweede koelkast in de schuur.
| Apparaat | Jaarverbruik | Kosten per jaar |
|---|---|---|
| Wasdroger (warmtepomp) | 350 kWh | €140 |
| Koelkast keuken | 210 kWh | €84 |
| Tweede koelkast schuur (oud) | 450 kWh | €180 |
| Wasmachine | 220 kWh | €88 |
| Vaatwasser | 230 kWh | €92 |
| Overig | 540 kWh | €216 |
| Totaal | 2.000 kWh | €800 |
Voor dit huishouden is de oude koelkast in de schuur de grootste onnodige verbruiker. Het apparaat is 18 jaar oud en staat in een onverwarmde ruimte, waardoor het extra hard moet werken. Wanneer ze de koelkast vervangen of afschaffen, scheelt dit €100-€130 per jaar.
De wasdroger is al efficiënt, dus daar valt weinig meer te halen.
Scenario 3: alleenstaande met weinig apparaten
Een alleenstaande persoon heeft geen droger, geen vaatwasser en een kleine koelkast. Warm water komt van de cv-ketel.
| Apparaat | Jaarverbruik | Kosten per jaar |
|---|---|---|
| Koelkast | 180 kWh | €72 |
| Wasmachine | 100 kWh | €40 |
| Televisie | 120 kWh | €48 |
| Computer | 200 kWh | €80 |
| Verlichting | 100 kWh | €40 |
| Overig en sluipverbruik | 300 kWh | €120 |
| Totaal | 1.000 kWh | €400 |
In dit huishouden is geen enkel apparaat een grote verbruiker. De grootste besparing ligt bij sluipverbruik aanpakken en bewust computergebruik (laptop gebruiken, pc uitzetten wanneer niet in gebruik). De besparing per maatregel blijft beperkt tot €20-€50 per jaar.
Wanneer is het interessant om apparaten te vervangen?
Het vervangen van een oud apparaat door een zuiniger model is financieel interessant wanneer:
- Het oude apparaat ouder is dan 10-15 jaar
- Het apparaat veel wordt gebruikt (wasdroger, koelkast)
- Het verschil in verbruik groot is (oude condensdroger naar warmtepompdroger)
- De terugverdientijd korter is dan de verwachte levensduur van het nieuwe apparaat
- Het oude apparaat aan vervanging toe is om andere redenen
Vervangen is minder interessant wanneer:
- Het apparaat weinig wordt gebruikt
- Het verschil in verbruik beperkt is
- Het oude apparaat nog goed werkt en pas 5-8 jaar oud is
- De terugverdientijd langer is dan 10 jaar
Wanneer welk apparaat prioriteit heeft
De prioriteit hangt af van jouw situatie:
Wanneer je een elektrische boiler hebt: dit is vrijwel altijd de grootste verbruiker en grootste kans op besparing. Kijk eerst naar zuiniger gebruik of vervanging door een efficiënter systeem.
Wanneer je een oude wasdroger hebt die vaak draait: dit is vaak de tweede grootste verbruiker. Vervanging kan zich binnen 5-7 jaar terugverdienen.
Wanneer je een oude koelkast of vriezer hebt: het verbruik loopt met de jaren op. Vanaf 15 jaar is vervanging vaak interessant.
Wanneer je geen grote verbruikers hebt: kijk naar sluipverbruik, efficiënt gebruik van bestaande apparaten en kleine aanpassingen zoals LED-verlichting.
Praktische aanpak om stroomverbruik te verlagen
Om gericht te besparen op stroomverbruik:
- Controleer je jaarverbruik op de laatste energienota
- Maak een lijst van apparaten die je hebt en hoe vaak je ze gebruikt
- Bepaal welke apparaten het meest verbruiken op basis van de tabel eerder in dit artikel
- Overweeg een energiemeter om exact verbruik per apparaat te meten
- Begin met apparaten die veel verbruiken en vaak worden gebruikt
- Kijk eerst naar zuiniger gebruik voor je tot vervanging overgaat
- Bereken de terugverdientijd wanneer je overweegt een apparaat te vervangen
Meer informatie over de actuele stroomprijs en hoe deze je besparingen beïnvloedt vind je in het artikel hoeveel kost 1 kWh stroom.
Conclusie
De apparaten die thuis de meeste stroom verbruiken zijn elektrische boilers, wasdrogers, wasmachines, vaatwassers en koelkasten met vriezers. Een elektrische boiler verbruikt vaak meer dan alle andere apparaten samen. Wanneer je geen elektrische boiler hebt, zijn drogers en oude koelapparatuur de grootste verbruikers.
De werkelijke verdeling hangt sterk af van welke apparaten je hebt en hoe vaak je ze gebruikt. Een huishouden met een elektrische boiler en oude droger kan €2.000-€2.500 per jaar aan stroom kwijt zijn, waarvan €1.200-€1.400 alleen al aan de boiler. Een huishouden zonder deze grote verbruikers komt uit op €400-€800 per jaar.
De grootste besparingen haal je door te beginnen bij de apparaten met het hoogste verbruik. Zuiniger gebruik levert vaak meer op dan kleine aanpassingen aan apparaten die weinig verbruiken. Vervangen van apparaten is vooral interessant wanneer ze ouder zijn dan 10-15 jaar en intensief worden gebruikt.
Algemene informatie over energie besparen in en rond de woning vind je in het artikel energie besparen.