Hoe kun je thuis het meeste geld besparen op energie?

De maatregel waarmee je thuis het meeste geld bespaart op energie hangt af van je huidige situatie. Bij slecht geïsoleerde woningen uit voor 1980 levert spouwmuurisolatie vaak de grootste besparing op, met €200 tot €400 per jaar bij een investering van €1.500-2.000. Bij goed geïsoleerde woningen met hoog gasverbruik ligt de grootste kans bij thermostaat verlagen of zuiniger stookgedrag. Bij woningen waar het energieverbruik voornamelijk uit warm water bestaat, levert korter douchen het meeste op. Het antwoord verschilt dus sterk per woning, isolatieniveau en verbruikspatroon.

Veel energiebespaartips beginnen met dezelfde rangorde: spouwmuurisolatie, dakisolatie, LED-verlichting. Deze rangorde klopt echter niet voor iedere woning. Een woning met volledig geïsoleerde spouwmuren heeft geen enkele baat bij spouwmuurisolatie. Een woning met een gemetselde gevel zonder spouw kan deze maatregel technisch niet uitvoeren. De werkelijke besparing hangt af van waar jouw energiegebruik en energiekosten vandaan komen.

Waar komen je energiekosten vandaan?

Voordat je kunt bepalen waar de grootste besparing zit, moet je weten waar je energie naartoe gaat. Bij de meeste Nederlandse woningen zijn dit de belangrijkste kostenposten:

Verwarming: 60-80% van het gasverbruik bij woningen met cv-ketel
Warm water: 15-25% van het gasverbruik
Apparaten en verlichting: grootste deel elektriciteitsverbruik
Koken: beperkt aandeel, tenzij elektrisch koken
Vaste leveringskosten: €150-250 per jaar, onafhankelijk van verbruik

De verhouding tussen gas en elektriciteit verschilt sterk. Een slecht geïsoleerde woning uit 1970 met gasverwarming heeft veel hogere gaskosten dan elektriciteitskosten. Een goed geïsoleerd appartement met warmtepomp heeft juist hogere elektriciteitskosten.

Voorbeeldberekening: drie verschillende woningen

Om te laten zien waarom het antwoord verschilt, vergelijken we drie realistische woningen met actuele energieprijzen van begin 2025 (gas €1,45/m³, elektriciteit €0,38/kWh).

Woning	Type	Bouwjaar	Isolatie	Gasverbruik	Grootste kans
Woning A	Tussenwoning	1975	Geen spouwisolatie, enkel glas	2.000 m³/jaar	Spouwmuurisolatie
Woning B	Tussenwoning	1975	Spouwisolatie, dubbelglas	1.200 m³/jaar	Thermostaat verlagen
Woning C	Appartement	2010	Volledig geïsoleerd, HR++ glas	600 m³/jaar	Zuiniger douchen

Woning A: slecht geïsoleerde tussenwoning

Deze woning heeft een ongeïsoleerde spouwmuur en enkel glas. Het gasverbruik ligt op 2.000 m³ per jaar, wat neerkomt op €2.900 aan gaskosten plus vaste leveringskosten.

Spouwmuurisolatie:

Investering: €1.500-2.000 voor gemiddelde tussenwoning
Besparing gasverbruik: 20-30%, oftewel 400-600 m³
Financiële besparing: €580-870 per jaar bij €1,45/m³
Terugverdientijd: 2-3 jaar

Thermostaat 1 graad lager:

Investering: €0
Besparing gasverbruik: circa 6%, oftewel 120 m³
Financiële besparing: €174 per jaar
Terugverdientijd: direct

Voor woning A levert spouwmuurisolatie een veel grotere absolute besparing op. De investering verdient zich binnen enkele jaren terug. Thermostaat verlagen helpt ook, maar de absolute besparing blijft beperkt zolang de woning veel warmte verliest door de gevel.

Woning B: tussenwoning met basisisolatie

Deze woning heeft dezelfde eigenschappen als woning A, maar de spouwmuur is inmiddels geïsoleerd en het glas is vervangen door dubbelglas. Het gasverbruik is daardoor gedaald naar 1.200 m³ per jaar, oftewel €1.740 aan gaskosten.

Dakisolatie (indien nog niet aanwezig):

Investering: €1.500-3.000 afhankelijk van dakoppervlak
Besparing gasverbruik: 10-15%, oftewel 120-180 m³
Financiële besparing: €174-261 per jaar
Terugverdientijd: 6-15 jaar

Thermostaat 1 graad lager:

Investering: €0
Besparing gasverbruik: circa 6%, oftewel 72 m³
Financiële besparing: €104 per jaar
Terugverdientijd: direct

Voor woning B is de situatie anders. De grootste warmtelekken zijn al gedicht. Verdere isolatiemaatregelen leveren minder absolute besparing op dan bij woning A. Wanneer het dak al geïsoleerd is, levert thermostaat verlagen of zuiniger stookgedrag relatief gezien meer op dan dure isolatiemaatregelen met lange terugverdientijden.

Woning C: goed geïsoleerd appartement

Dit appartement is volledig geïsoleerd en heeft HR++ glas. Het gasverbruik ligt op 600 m³ per jaar, voornamelijk voor warm water en beperkte bijstook. De gaskosten bedragen €870 per jaar.

Verdere isolatie:

Technisch meestal niet mogelijk of zinvol
Besparing: zeer beperkt

Zuiniger douchen (7 minuten in plaats van 10 minuten):

Investering: €0, eventueel €20 voor waterbesparende douchekop
Besparing gasverbruik: 15-20%, oftewel 90-120 m³
Financiële besparing: €130-174 per jaar
Terugverdientijd: direct of enkele weken

Voor woning C komt het grootste deel van het gasverbruik van warm water. Isolatie levert weinig tot niets meer op. De grootste besparing zit in minder warm water gebruiken of een zuiniger douchekop.

Wanneer ligt de grootste besparing bij isolatie?

Isolatie levert de grootste absolute besparing op wanneer:

De woning slecht geïsoleerd is (bouwjaar voor 1980 zonder isolatiemaatregelen)
Het gasverbruik hoog is (boven 1.500 m³ per jaar voor tussenwoning)
De maatregel technisch uitvoerbaar is (spouwmuur aanwezig, bereikbaar dak)
De investering beperkt is (spouwmuurisolatie €1.500-2.000, dakisolatie zelf aanbrengen)
Je van plan bent lang in de woning te blijven

De volgorde van isolatiemaatregelen naar effectiviteit is meestal:

Spouwmuurisolatie bij ongeïsoleerde spouwmuur
Dakisolatie bij ongeïsoleerd dak
Vloerisolatie bij ongeïsoleerde vloer en kruipruimte
HR++ glas bij enkel glas of oud dubbelglas

Deze volgorde geldt echter alleen wanneer de betreffende maatregel nog niet is uitgevoerd. Een tweede laag spouwmuurisolatie aanbrengen levert vrijwel niets op.

Wanneer ligt de grootste besparing bij gedragsverandering?

Gedragsverandering levert relatief de grootste besparing op wanneer:

De woning al redelijk tot goed geïsoleerd is
Het verbruik hoog is door gebruiksgedrag (lange douchetijden, hoge thermostaat)
Verdere isolatie technisch niet mogelijk of financieel oninteressant is
Je weinig budget hebt voor investeringen

Effectieve gedragsmaatregelen zijn:

Thermostaat 1-2 graden lager zetten: 6-12% gasbesparing
Korter douchen: 15-25% gasbesparing op warm water
Alleen gebruikte ruimtes verwarmen: 10-20% gasbesparing afhankelijk van woningindeling
Zuiniger koken: beperkte besparing, vooral relevant bij elektrisch koken

Het voordeel van gedragsmaatregelen is dat ze direct effect hebben zonder investering. Het nadeel is dat ze discipline vereisen en vaak minder comfort opleveren.

Elektriciteit versus gas

De vraag waar je het meeste geld bespaart hangt ook af van de verhouding tussen gas en elektriciteit. Bij actuele prijzen (gas €1,45/m³, elektriciteit €0,38/kWh) geldt:

1 m³ gas kost €1,45 en bevat ongeveer 10 kWh energie
10 kWh elektriciteit kost €3,80

Een gasbesparing van 100 m³ scheelt €145 per jaar. Een elektriciteitsbesparing van 382 kWh scheelt evenveel. Voor de meeste huishoudens ligt het elektriciteitsverbruik tussen 2.000-4.000 kWh per jaar, het gasverbruik tussen 800-2.000 m³.

Wanneer je jaarlijkse gaskosten €2.900 bedragen en je elektriciteitskosten €1.140, levert een besparing van 10% op gas (€290) meer op dan 10% besparing op elektriciteit (€114). In absolute bedragen ligt de grootste kans dan bij maatregelen die gasverbruik verlagen.

Vaste kosten verlagen

Een vaak vergeten besparingsmogelijkheid zijn de vaste leveringskosten. Deze bedragen €150-250 per jaar, onafhankelijk van je verbruik. Wanneer je jaarlijks overstappen naar een goedkopere aanbieder €50-100 per jaar scheelt, kan dit meer opleveren dan kleine gedragsveranderingen.

Dit is vooral interessant bij:

Laag energieverbruik (goed geïsoleerde woning, klein huishouden)
Weinig mogelijkheden voor verdere isolatie
Al zuinig gebruiksgedrag

Wanneer is verdere isolatie niet interessant?

Isolatie levert weinig tot niets meer op wanneer:

De woning al volledig geïsoleerd is (energielabel A of B)
Het gasverbruik al laag is (onder 800 m³ voor tussenwoning)
Je van plan bent binnen enkele jaren te verhuizen
De investering hoog is en de terugverdientijd langer dan 15 jaar
Technische uitvoering niet mogelijk is (geen spouwmuur, plat dak, monumentale woning)

In deze situaties levert gedragsverandering of lagere vaste kosten waarschijnlijk meer op.

Praktische aanpak

Om te bepalen waar jouw grootste besparing zit:

Controleer je jaarverbruik op de laatste energienota: hoeveel m³ gas en hoeveel kWh elektriciteit?
Bereken je huidige kosten: gasverbruik × €1,45 + elektriciteitsverbruik × €0,38 + vaste kosten
Bepaal waar de kosten vandaan komen: voornamelijk gas of elektriciteit?
Controleer welke isolatie al aanwezig is: spouwmuur, dak, vloer, glas
Vergelijk de potentiële besparing van ontbrekende isolatie met gedragsmaatregelen
Kies de maatregel met de hoogste absolute besparing bij een acceptabele terugverdientijd

Voor slecht geïsoleerde woningen met hoog gasverbruik ligt de grootste financiële kans meestal bij spouwmuurisolatie. Voor goed geïsoleerde woningen ligt de grootste kans bij gedragsverandering of contractoptimalisatie.

Meer informatie over energiebesparende maatregelen vind je op de pagina energie besparen.

Belangrijke aandachtspunten

De werkelijke besparing hangt af van vele factoren die per woning verschillen. Gemiddelde besparingspercentages gelden niet automatisch voor jouw situatie. Een besparing van 20% op een laag verbruik levert in absolute bedragen minder op dan 10% besparing op een hoog verbruik.

Terugverdientijden zijn indicaties op basis van huidige energieprijzen. Wanneer energieprijzen dalen, duurt terugverdienen langer. Wanneer prijzen stijgen, verdient een maatregel sneller terug.

Subsidies kunnen de investering verlagen en de terugverdientijd verkorten. Controleer actuele subsidiemogelijkheden voordat je een isolatiemaatregel plant.

Combinaties van meerdere maatregelen leveren meestal minder op dan de optelsom van losse maatregelen. Wanneer je spouwmuur isoleert, daalt het gasverbruik. Een volgende isolatiemaatregel bespaart dan op een lager verbruik, waardoor de absolute besparing kleiner wordt.

Laat bij twijfel een energieadviseur de woning beoordelen. Een onafhankelijk advies kan laten zien waar de grootste warmtelekken zitten en welke maatregelen voor jouw specifieke woning het meest opleveren.