Hoe kun je het meeste gas besparen?

De maatregel waarmee je het meeste gas bespaart hangt af van je huidige woning en gasverbruik. Bij slecht geïsoleerde woningen uit voor 1980 levert spouwmuurisolatie vaak de grootste gasbesparing op, met 400 tot 600 m³ per jaar. Bij goed geïsoleerde woningen ligt de grootste kans bij thermostaat verlagen, korter douchen of zuiniger stookgedrag. Het antwoord verschilt dus sterk per woning.

Veel energiebespaartips geven dezelfde rangorde: thermostaat lager, spouwmuurisolatie, zuiniger douchen. Deze volgorde klopt echter niet voor iedere woning. Een woning met volledige isolatie heeft weinig baat bij verdere isolatiemaatregelen. Een woning met hoog warm waterverbruik bespaart meer gas met korter douchen dan met isolatie. De werkelijke besparing hangt af van waar jouw gasverbruik vandaan komt.

Waar gaat jouw gasverbruik naartoe?

Bij de meeste Nederlandse woningen met cv-ketel zijn dit de belangrijkste gasposten:

Verwarming: 60-80% van het totale gasverbruik
Warm water: 15-25% van het totale gasverbruik
Koken op gas: 3-5% van het totale gasverbruik

De verhouding tussen verwarming en warm water verschilt per woning. Een slecht geïsoleerde woning uit 1970 gebruikt veel gas voor verwarming. Een goed geïsoleerd appartement gebruikt relatief veel gas voor warm water en weinig voor bijverwarming.

Voordat je kunt bepalen waar de grootste gasbesparing zit, moet je weten welk deel van je gasverbruik naar verwarming gaat en welk deel naar warm water. Deze verdeling bepaalt welke maatregel het meeste effect heeft.

Drie woningen vergeleken

Om te laten zien waarom het antwoord verschilt, vergelijken we drie realistische woningen met verschillende isolatieniveaus. We gebruiken actuele energieprijzen van begin 2025: gas €1,45/m³.

Woning	Type	Bouwjaar	Isolatie	Gasverbruik	Grootste besparing
Woning A	Tussenwoning	1975	Geen spouwisolatie, enkel glas	2.000 m³/jaar	Spouwmuurisolatie
Woning B	Tussenwoning	1998	Spouwisolatie, dakisolatie, HR++ glas	1.000 m³/jaar	Thermostaat verlagen
Woning C	Appartement	2015	Volledig geïsoleerd	500 m³/jaar	Korter douchen

Woning A: slecht geïsoleerde tussenwoning

Deze woning heeft een ongeïsoleerde spouwmuur en enkel glas. Het gasverbruik ligt op 2.000 m³ per jaar, wat neerkomt op €2.900 aan gaskosten.

Spouwmuurisolatie:

Investering: €1.500-2.000
Gasbesparing: 400-600 m³ per jaar (20-30%)
Financiële besparing: €580-870 per jaar
Terugverdientijd: 2-3 jaar

Thermostaat 1 graad lager:

Investering: €0
Gasbesparing: 120 m³ per jaar (6%)
Financiële besparing: €174 per jaar
Terugverdientijd: direct

Korter douchen (van 10 naar 7 minuten):

Investering: €0
Gasbesparing: 80-100 m³ per jaar
Financiële besparing: €116-145 per jaar
Terugverdientijd: direct

Voor woning A levert spouwmuurisolatie de hoogste absolute gasbesparing op. De maatregel bespaart 400-600 m³ gas per jaar en verdient zich binnen 2-3 jaar terug. Thermostaat verlagen en korter douchen helpen ook, maar de absolute besparing blijft beperkt zolang de woning veel warmte verliest door de gevel.

Woning B: tussenwoning met basisisolatie

Deze woning heeft spouwmuurisolatie, dakisolatie en HR++ glas. Het gasverbruik is daardoor gedaald naar 1.000 m³ per jaar, oftewel €1.450 aan gaskosten.

Vloerisolatie (indien nog niet aanwezig):

Investering: €2.000-3.500
Gasbesparing: 80-120 m³ per jaar (8-12%)
Financiële besparing: €116-174 per jaar
Terugverdientijd: 12-30 jaar

Thermostaat 1 graad lager:

Investering: €0
Gasbesparing: 60 m³ per jaar (6%)
Financiële besparing: €87 per jaar
Terugverdientijd: direct

Slimme thermostaat met kamerthermostaten:

Investering: €200-400
Gasbesparing: 100-150 m³ per jaar (10-15%)
Financiële besparing: €145-218 per jaar
Terugverdientijd: 2-3 jaar

Voor woning B is de situatie anders. De belangrijkste isolatiemaatregelen zijn al uitgevoerd. Verdere isolatie levert minder absolute gasbesparing op en heeft langere terugverdientijden. Slimme verwarming die alleen gebruikte ruimtes verwarmt of thermostaat verlagen levert in absolute bedragen vergelijkbare of betere gasbesparing op met kortere terugverdientijd.

Woning C: goed geïsoleerd appartement

Dit appartement is volledig geïsoleerd volgens moderne bouwvoorschriften. Het gasverbruik ligt op 500 m³ per jaar, voornamelijk voor warm water en beperkte bijverwarming. De gaskosten bedragen €725 per jaar.

Verdere isolatie:

Technisch meestal niet mogelijk of zinvol
Potentiële gasbesparing: zeer beperkt

Korter douchen (van 10 naar 7 minuten):

Investering: €0
Gasbesparing: 100-125 m³ per jaar (20-25%)
Financiële besparing: €145-181 per jaar
Terugverdientijd: direct

Waterbesparende douchekop:

Investering: €20-40
Gasbesparing: 80-100 m³ per jaar
Financiële besparing: €116-145 per jaar
Terugverdientijd: enkele weken

Voor woning C komt het grootste deel van het gasverbruik van warm water. Verdere isolatie levert weinig tot niets op. De grootste gasbesparing zit in minder warm water gebruiken of een zuiniger douchekop. Dit is een fundamenteel andere conclusie dan bij woning A.

Wanneer ligt de grootste gasbesparing bij isolatie?

Isolatie levert de hoogste absolute gasbesparing op wanneer:

De woning slecht geïsoleerd is (bouwjaar voor 1985 zonder isolatiemaatregelen)
Het gasverbruik voor verwarming hoog is (boven 1.500 m³ per jaar voor tussenwoning)
De maatregel technisch uitvoerbaar is (spouwmuur aanwezig, bereikbaar dak)
De investering beperkt is in verhouding tot de besparing
Je van plan bent minimaal 5-10 jaar in de woning te blijven

De volgorde van isolatiemaatregelen naar gasbesparing is meestal:

Spouwmuurisolatie bij ongeïsoleerde spouwmuur: 400-600 m³ besparing bij slecht geïsoleerde woning
Dakisolatie bij ongeïsoleerd dak: 250-400 m³ besparing
HR++ glas bij enkel glas: 200-350 m³ besparing
Vloerisolatie bij ongeïsoleerde vloer: 150-250 m³ besparing

Deze volgorde geldt alleen wanneer de betreffende maatregel nog niet is uitgevoerd. Een tweede laag spouwmuurisolatie aanbrengen levert vrijwel niets op. Bij een woning waar spouwmuur en dak al geïsoleerd zijn, kan vloerisolatie de hoogste resterende isolatiebesparing opleveren ondanks dat deze in absolute zin minder bespaart dan spouwmuurisolatie in een ongeïsoleerde woning.

Wanneer ligt de grootste gasbesparing bij gedragsverandering?

Gedragsverandering levert relatief de hoogste gasbesparing op wanneer:

De woning al redelijk tot goed geïsoleerd is
Het gasverbruik hoog is door gebruiksgedrag (hoge thermostaat, lange douchetijden)
Verdere isolatie technisch niet mogelijk of financieel weinig aantrekkelijk is
Je weinig budget hebt voor investeringen
Je binnen enkele jaren mogelijk verhuist

De belangrijkste gedragsmaatregelen voor gasbesparing:

Thermostaat lager:

1 graad lager: 6% gasbesparing op verwarming
2 graden lager: 12% gasbesparing op verwarming
Bij 1.500 m³ verbruik waarvan 75% verwarming: 68-135 m³ besparing

Alleen gebruikte ruimtes verwarmen:

10-20% gasbesparing afhankelijk van woningindeling
Vooral effectief bij grotere woningen met ongebruikte kamers
Bij 1.500 m³ verbruik: 113-225 m³ besparing

Korter douchen:

Van 10 naar 7 minuten: 30% besparing op warm water
Bij gemiddeld huishouden met 250-350 m³ warm waterverbruik: 75-105 m³ besparing

Zuiniger koken:

Deksel op pan, passende pit: 20-30% besparing op koken
Bij 80 m³ gasverbruik voor koken: 16-24 m³ besparing
Absolute besparing beperkt omdat koken klein deel van totaal verbruik is

Het voordeel van gedragsmaatregelen is dat ze direct effect hebben zonder investering. Het nadeel is dat ze discipline vereisen en vaak minder comfort opleveren dan technische oplossingen.

Praktische combinatie: isolatie én gedrag

De hoogste totale gasbesparing bereik je meestal met een combinatie van isolatie en gedrag. Een voorbeeld:

Slecht geïsoleerde tussenwoning, gasverbruik 2.000 m³:

Stap 1: Spouwmuurisolatie → besparing 500 m³, verbruik daalt naar 1.500 m³
Stap 2: Thermostaat 1 graad lager → besparing 68 m³ (6% van 1.125 m³ verwarming)
Stap 3: Korter douchen → besparing 90 m³
Totale besparing: 658 m³ (33% van oorspronkelijk verbruik)
Financiële besparing: €954 per jaar bij €1,45/m³

Let op: de besparing van stap 2 en 3 is lager dan wanneer deze zonder isolatie zouden worden toegepast, omdat het totale verbruik al gedaald is. Een besparing van 6% op 1.125 m³ verwarming (na isolatie) is minder dan 6% op 1.500 m³ verwarming (vóór isolatie).

Voorbeeldberekening: wat bespaart het meeste bij jouw verbruik?

Stel je hebt een tussenwoning uit 1978 met de volgende eigenschappen:

Dakisolatie aanwezig (8 cm)
Geen spouwmuurisolatie
Dubbel glas
Ongeïsoleerde vloer met kruipruimte
Gasverbruik: 1.800 m³ per jaar
Gasprijs: €1,45/m³
Jaarlijkse gaskosten: €2.610

We vergelijken drie mogelijke maatregelen:

Maatregel	Investering	Gasbesparing	Financiële besparing	Terugverdientijd
Spouwmuurisolatie	€1.800	450 m³ (25%)	€653/jaar	2,8 jaar
Vloerisolatie	€2.500	180 m³ (10%)	€261/jaar	9,6 jaar
Thermostaat 2 graden lager	€0	162 m³ (12% van 1.350 m³ verwarming)	€235/jaar	Direct

In deze situatie levert spouwmuurisolatie de hoogste absolute gasbesparing op met de kortste terugverdientijd. Thermostaat verlagen bespaart direct geld zonder investering, maar de absolute besparing is lager. Vloerisolatie bespaart minder dan spouwmuur en heeft een langere terugverdientijd.

De beste aanpak voor deze woning:

Spouwmuurisolatie aanbrengen (hoogste besparing, snelle terugverdientijd)
Direct thermostaat 1-2 graden lager zetten (direct effect, geen investering)
Vloerisolatie overwegen wanneer budget beschikbaar is en je lang in de woning blijft

Wanneer is isolatie niet de grootste gasbesparing?

Isolatie levert niet de hoogste gasbesparing op wanneer:

De woning al goed geïsoleerd is (energielabel A of B)
Het gasverbruik al laag is (onder 800 m³ voor tussenwoning)
Het gasverbruik vooral uit warm water bestaat in plaats van verwarming
Je hoge thermostaat gebruikt (21°C of hoger) of veel warm water verbruikt
De investering voor isolatie hoog is terwijl het verwarmingsverbruik beperkt is
Technische uitvoering niet mogelijk is (geen spouwmuur, monumentale woning)

In deze gevallen ligt de grootste gasbesparing meestal bij:

Thermostaat verlagen naar 19-20°C
Korter douchen of waterbesparende douchekop
Alleen gebruikte ruimtes verwarmen met slimme thermostaat
Zuiniger kookgedrag bij gaskookplaat

Praktische aanpak om de grootste gasbesparing te vinden

Volg deze stappen om te bepalen waar jouw grootste gasbesparing zit:

Controleer je jaarverbruik op de laatste energienota: hoeveel m³ gas?
Bepaal of je verbruik hoog, gemiddeld of laag is voor jouw woningtype
Controleer welke isolatie al aanwezig is: spouwmuur, dak, vloer, glas
Schat in hoeveel gas naar verwarming gaat (60-80%) en hoeveel naar warm water (15-25%)
Bereken potentiële besparing van ontbrekende isolatiemaatregelen
Vergelijk met potentiële besparing van gedragsverandering
Kies de maatregel met hoogste absolute gasbesparing bij acceptabele investering

Een globale richtlijn:

Gasverbruik boven 1.500 m³ en geen spouwmuurisolatie: spouwmuurisolatie levert waarschijnlijk de hoogste besparing
Gasverbruik 1.000-1.500 m³ en spouwmuur al geïsoleerd: thermostaat verlagen of slimme verwarming
Gasverbruik onder 800 m³: korter douchen of waterbesparende douchekop

Belangrijke aandachtspunten

De werkelijke gasbesparing hangt af van vele factoren die per woning verschillen. Gemiddelde besparingspercentages gelden niet automatisch voor jouw situatie. Een besparing van 20% op een laag verbruik levert in absolute m³ minder op dan 10% besparing op een hoog verbruik.

Besparingspercentages voor isolatie zijn gebaseerd op woningen zonder de betreffende isolatie. Wanneer je al dakisolatie hebt, levert extra dakisolatie vrijwel niets meer op. Controleer dus eerst welke isolatie al aanwezig is voordat je de verwachte besparing berekent.

De besparing van gedragsmaatregelen is sterk afhankelijk van het huidige gedrag. Wanneer je thermostaat al op 19°C staat, levert verder verlagen minder comfort op voor beperkte extra besparing. Wanneer je thermostaat op 22°C staat, levert 2 graden verlagen substantiële besparing op.

Subsidies kunnen de investering voor isolatie verlagen. Controleer actuele subsidiemogelijkheden via energie besparen voordat je een isolatiemaatregel plant. Een subsidie van €500-1.000 kan de terugverdientijd aanzienlijk verkorten.

Combinaties van meerdere isolatiemaatregelen leveren meestal minder op dan de optelsom van losse maatregelen. Wanneer je eerst spouwmuur isoleert, daalt het gasverbruik. Een volgende isolatiemaatregel bespaart dan op een lager verbruik, waardoor de absolute besparing kleiner uitvalt dan wanneer deze als eerste zou worden uitgevoerd.

Laat bij twijfel een energieadviseur de woning beoordelen. Een onafhankelijk advies kan met thermografie laten zien waar de grootste warmtelekken zitten en welke maatregelen voor jouw specifieke woning het meeste gas besparen.

Voor een breder overzicht van energiebespaarmogelijkheden, zie hoe kun je thuis het meeste geld besparen op energie.

Conclusie

De maatregel waarmee je het meeste gas bespaart is niet voor iedere woning hetzelfde. Bij slecht geïsoleerde woningen met hoog gasverbruik levert spouwmuurisolatie de hoogste absolute gasbesparing op, vaak 400-600 m³ per jaar met een terugverdientijd van 2-3 jaar. Bij goed geïsoleerde woningen met gemiddeld of laag gasverbruik ligt de grootste gasbesparing bij thermostaat verlagen, alleen gebruikte ruimtes verwarmen of korter douchen.

De belangrijkste factoren die bepalen waar jouw grootste gasbesparing zit zijn het huidige isolatieniveau, de hoogte van het gasverbruik, de verdeling tussen verwarming en warm water, en het huidige gebruiksgedrag. Controleer eerst welke isolatie al aanwezig is en waar je gas naartoe gaat voordat je beslist welke maatregel voor jouw situatie het meeste oplevert.