10 manieren om gas te besparen zonder grote investering

Je kunt zonder grote investering 10% tot 30% gas besparen door een combinatie van slimme gedragsaanpassingen en kleine technische ingrepen. De grootste besparingen zitten meestal in thermostaat verlagen (6% per graad), korter douchen (15-25% besparing op warmwater), radiatoren ontluchten en efficiënter koken. Welke combinatie voor jou het meeste oplevert hangt af van je huidige verbruik, woningtype en gebruikspatroon.

Veel energiebespaartips richten zich op grote investeringen zoals isolatie of zonnepanelen. Voor veel huishoudens ligt echter een substantiële besparing binnen handbereik met maatregelen die weinig tot niets kosten. Het verschil tussen een slecht afgestelde cv-installatie en een goed functionerend systeem kan oplopen tot enkele honderden euro’s per jaar.

10 concrete manieren om gas te besparen

1. Thermostaat 1 tot 2 graden lager zetten

Iedere graad lager op de thermostaat bespaart ongeveer 6% op je gasverbruik voor verwarming. Bij een gemiddeld gasverbruik van 1.200 m³ per jaar voor een tussenwoning betekent dit:

• 1 graad lager: circa 70 m³ besparing, oftewel €105 per jaar bij €1,50/m³
• 2 graden lager: circa 140 m³ besparing, oftewel €210 per jaar

Deze maatregel werkt direct en kost niets. Het vraagt wel gewenning en mogelijk een extra trui binnenshuis. De besparing is het grootst bij slecht geïsoleerde woningen met hoog gasverbruik.

2. Alleen gebruikte ruimtes verwarmen

Veel woningen worden volledig verwarmd terwijl bepaalde kamers weinig gebruikt worden. Door slaapkamers, logeerkamers of andere weinig gebruikte ruimtes op een lagere temperatuur te zetten of helemaal uit te schakelen, kun je 10% tot 20% besparen afhankelijk van de woningindeling.

Let op: volledig dichtdraaien van radiatoren in ongebruikte ruimtes kan bij sterke vorst tot bevriezing van leidingen leiden. Zet deze ruimtes daarom minimaal op 12-15 graden.

3. Radiatoren ontluchten en goed laten functioneren

Radiatoren met lucht erin verwarmen minder efficiënt. Wanneer de bovenkant van een radiator koeler aanvoelt dan de onderkant, zit er waarschijnlijk lucht in. Ontluchten kost niets en kan de efficiency van je cv-systeem met 5-10% verhogen.

Zorg er daarnaast voor dat radiatoren vrij staan. Meubels, gordijnen of afdekplaten voor radiatoren blokkeren de warmteafgifte, waardoor de cv-ketel langer moet draaien om dezelfde temperatuur te bereiken.

4. Korter en zuiniger douchen

Warm water kost veel gas. Bij een gemiddeld huishouden gaat 15-25% van het gasverbruik naar warm water, voornamelijk voor douchen. Een gemiddelde douchebeurt van 10 minuten verbruikt ongeveer 80-100 liter warm water.

Mogelijke besparingen:

• Douchetijd terugbrengen van 10 naar 7 minuten: 30% besparing op douchekosten
• Waterbesparende douchekop (investering €15-40): 30-50% minder waterverbruik
• Combinatie van beide: 50-60% besparing op douchekosten

Voor een huishouden met 1.200 m³ gasverbruik waarvan 250 m³ naar warm water gaat, betekent dit een besparing van 75-150 m³ per jaar, oftewel €110-225 bij €1,50/m³.

5. Zuiniger koken

Koken op gas verbruikt relatief weinig energie vergeleken met verwarming, maar kleine aanpassingen helpen wel:

• Deksel op de pan: 30-50% sneller koken en minder gasverbruik
• Waterkoker gebruiken voor kookwater: sneller en efficiënter dan gas (tenzij elektriciteitsprijs veel hoger ligt)
• Pan passend bij pitgrootte: verkeerde combinatie verspilt warmte
• Vuur lager wanneer water kookt: voluit blijven koken verspilt energie

De totale besparing op koken blijft beperkt tot enkele tientjes per jaar, maar iedere maatregel helpt.

6. Cv-ketel goed onderhouden

Een slecht onderhouden cv-ketel verbruikt 5-10% meer gas dan nodig. Jaarlijks onderhoud kost €75-125, maar voorkomt dat de ketel inefficiënt gaat werken. Daarnaast verleng je de levensduur van de installatie.

Controleer ook de cv-druk regelmatig. Te lage druk zorgt voor inefficiënte verwarming. De optimale druk ligt meestal tussen 1,5 en 2 bar bij koude installatie.

7. Cv-ketel op lagere temperatuur instellen

Veel cv-ketels staan ingesteld op 70-80 graden aanvoertemperatuur, terwijl 60 graden vaak voldoende is. Een lagere aanvoertemperatuur betekent minder warmteverlies in leidingen en een efficiënter werkende ketel.

Let op: bij HR-ketels werkt dit vooral goed. Bij oude ketels kan een te lage temperatuur leiden tot condensvorming en corrosie. Vraag advies aan een installateur wanneer je een ketel ouder dan 15 jaar hebt.

Potentiële besparing: 5-10% afhankelijk van woningtype en leidinglengte.

8. Tochtstrips en kieren dichten

Tocht zorgt voor warmteverlies. Het dichten van kieren rond ramen en deuren kost weinig (€20-50 voor tochtstrips en kit) en kan het gasverbruik met 5-10% verlagen, vooral bij oudere woningen.

Richt je vooral op:

• Ramen en deuren die niet goed sluiten
• Brievenbus zonder klep of borstel
• Kieren rond kozijnen
• Doorvoeren van leidingen en kabels

Deze maatregel is vooral effectief bij woningen met enkel glas of oude kozijnen. Bij moderne woningen met HR++ glas en goede kierdichting levert het minder op.

9. Verwarming ’s nachts en overdag lager

Een programmeerbare thermostaat (investering €40-150 voor eenvoudig model) laat je automatisch temperaturen aanpassen per tijdstip en dag. Typische instellingen:

• Overdag wanneer niemand thuis is: 15-17 graden
• ’s Nachts tijdens slapen: 16-18 graden
• ’s Ochtends en avonds: 19-21 graden

Vergeleken met een constante temperatuur van 20 graden kan dit 10-15% gasbesparing opleveren. De precieze besparing hangt af van isolatieniveau en gebruikspatroon.

10. Gordijnen en zonwering slim gebruiken

Gordijnen en zonwering kunnen helpen warmte binnen te houden:

• Gordijnen sluiten bij zonsondergang: houdt warmte binnen, vooral bij enkel glas
• Gordijnen open bij zonnige dagen: gratis zonnewarmte binnenlaten
• Gordijnen niet voor radiatoren laten hangen: blokkeert warmteafgifte

Deze maatregel kost niets en levert vooral bij slecht geïsoleerde woningen enkele procenten besparing op.

Voorbeeldberekening: gecombineerd effect

Een tussenwoning uit 1985 met basisisolatie heeft een gasverbruik van 1.400 m³ per jaar. Het huishouden past de volgende maatregelen toe:

Maatregel	Investering	Besparing	Besparing €/jaar
Thermostaat 1,5 graad lager	€0	9% = 126 m³	€189
Korter douchen + waterbesparende douchekop	€25	80 m³	€120
Programmeerbare thermostaat	€80	5% = 70 m³	€105
Radiatoren ontluchten + tochtstrips	€30	4% = 56 m³	€84
Totaal	€135	332 m³ (24%)	€498

De totale investering van €135 verdient zich binnen 4 maanden terug. Let op: de besparingen zijn niet volledig optelbaar omdat iedere maatregel werkt op een steeds lager verbruik. Realistisch is een totale besparing van 20-25% in plaats van de opgetelde 28%.

Wanneer leveren deze maatregelen het meeste op?

De genoemde maatregelen zijn vooral effectief bij:

• Hoog gasverbruik door gedrag (hoge thermostaat, lang douchen)
• Slecht geïsoleerde woningen waar grote investeringen (nog) niet haalbaar zijn
• Huurwoningen waar je geen grote aanpassingen mag doen
• Beperkt budget voor energiebesparende maatregelen
• Korte resterende woonduur waarbij grote investeringen niet terugverdiend worden

Bij een slecht geïsoleerde woning uit voor 1980 met een verbruik boven 2.000 m³ kunnen deze maatregelen €400-600 per jaar besparen. Daarnaast maken ze de woning gereed voor een eventuele latere isolatiestap: wanneer je daarna spouwmuurisolatie aanbrengt, werk je met een al verlaagd verbruik verder.

Wanneer leveren deze maatregelen minder op?

De besparingen zijn beperkter wanneer:

• De woning al goed geïsoleerd is (energielabel A of B)
• Het gasverbruik al laag is door zuinig gedrag (onder 800 m³ voor tussenwoning)
• Je al een moderne HR-ketel hebt met goede regeling
• Je energiecontract een lage variabele gasprijs heeft

In deze gevallen levert verdere gedragsverandering mogelijk nog enkele tientjes per jaar op, maar blijft het effect beperkt. De focus ligt dan beter op alternatieven zoals overstappen naar een goedkoper energiecontract of investeren in isolatie.

Welke volgorde is verstandig?

Begin met maatregelen die niets kosten en direct effect hebben:

• Thermostaat verlagen
• Korter douchen
• Radiatoren ontluchten
• Alleen gebruikte ruimtes verwarmen

Volg daarna met kleine investeringen met snelle terugverdientijd:

• Tochtstrips (€20-50, terugverdientijd enkele maanden)
• Waterbesparende douchekop (€15-40, terugverdientijd 2-4 maanden)
• Programmeerbare thermostaat (€40-150, terugverdientijd 6-18 maanden)

Meet na enkele maanden het effect op je gasverbruik. Vergelijk je verbruik met dezelfde periode vorig jaar, gecorrigeerd voor buitentemperatuur. Veel energieleveranciers tonen dit automatisch in hun online omgeving.

Relatie met isolatie

De genoemde maatregelen vervangen geen isolatie bij slecht geïsoleerde woningen. Wanneer je woning geen spouwmuurisolatie, dakisolatie of dubbelglas heeft, blijft isolatie de structurele oplossing met de hoogste besparing. Gedragsmaatregelen zijn dan vooral nuttig:

• Als tijdelijke maatregel totdat isolatie financieel haalbaar is
• Om het effect van isolatie te versterken
• Als aanvulling wanneer verdere isolatie technisch niet mogelijk is

Zie voor meer context over isolatie en structurele besparingen energie besparen en hoe kun je het meeste gas besparen.

Impact van energieprijzen

Alle genoemde bedragen gaan uit van een gasprijs van €1,50/m³, wat begin 2024 een realistische gemiddelde variabele prijs is. Wanneer je een goedkoper contract hebt (bijvoorbeeld €1,20/m³), vallen de absolute besparingen lager uit. Bij een duurdere prijs (€1,80/m³) worden de besparingen juist hoger.

Voorbeeld: 300 m³ besparing levert op:

• Bij €1,20/m³: €360 per jaar
• Bij €1,50/m³: €450 per jaar
• Bij €1,80/m³: €540 per jaar

Controleer hoeveel kost 1 m3 gas voor actuele prijsinformatie en de opbouw van je energierekening.

Praktische aandachtspunten

Let bij het toepassen van deze maatregelen op het volgende:

Ventilatie: zorg voor voldoende ventilatie, vooral bij het dichten van kieren. Onvoldoende ventilatie kan leiden tot vochtproblemen en ongezonde binnenlucht. Ventileer dagelijks kort maar intensief door ramen wijd open te zetten in plaats van langdurig op een kier.

Bevriezing: wanneer je kamers niet verwarmt of de thermostaat sterk verlaagt bij vorst, controleer dat waterleidingen en cv-leidingen niet kunnen bevriezen. Houd ongebruikte ruimtes minimaal op 12-15 graden bij vorst.

Comfort: niet iedere maatregel past bij ieder huishouden. Een lagere thermostaat of korter douchen vraagt aanpassing. Begin geleidelijk en vind een balans tussen besparing en comfort die voor jou haalbaar is.

Meten: houd je gasverbruik bij via je slimme meter of energieleverancier. Wanneer je meerdere maatregelen tegelijk doorvoert, is het moeilijk te bepalen welke het meeste oplevert. Voer maatregelen bij voorkeur gefaseerd door om het effect te kunnen meten.

Huurwoningen: de meeste genoemde maatregelen kun je als huurder zelfstandig doorvoeren. Voor aanpassingen aan de cv-installatie of het aanbrengen van tochtstrips op een permanente manier kan toestemming van de verhuurder nodig zijn.

Conclusie

Zonder grote investering kun je 10-30% gas besparen door slimme combinaties van gedragsverandering en kleine technische ingrepen. De combinatie van thermostaat verlagen, korter douchen, radiatoren optimaliseren en tocht weren levert bij een gemiddelde tussenwoning €300-500 per jaar op met een investering van maximaal €150.

Welke maatregelen voor jou het meeste opleveren hangt af van je huidige verbruik en gedrag. Begin met de maatregelen die niets kosten en meet na enkele maanden het effect. Gebruik de besparing als basis om te bepalen of verdere maatregelen of isolatie zinvol zijn.

Voor structurele verlaging van gasverbruik bij slecht geïsoleerde woningen blijven isolatiemaatregelen de belangrijkste stap. De genoemde maatregelen vormen een waardevolle aanvulling of tijdelijke oplossing totdat isolatie financieel haalbaar wordt.