Hoeveel bespaar je als je de verwarming 2 graden lager zet?
Als je de verwarming 2 graden lager zet, bespaar je gemiddeld 12% op je gasverbruik voor verwarming. Voor een gemiddelde tussenwoning met een jaarverbruik van 1.200 m³ gas komt dit neer op ongeveer €216 per jaar bij een gasprijs van €1,50 per m³. De werkelijke besparing hangt af van je woningtype, isolatieniveau, uitgangssituatie en hoeveel graden je normaal stookt.
De besparing van 12% geldt specifiek voor het deel van je gasverbruik dat naar verwarming gaat. Dit is niet je volledige gasverbruik. Ongeveer 15-25% van je gasverbruik gaat naar warm water, en dat verandert niet door de thermostaat lager te zetten. De 12% besparing geldt dus alleen voor de overige 75-85% die naar verwarming gaat.
Berekening voor drie verschillende woningen
Om te laten zien hoe de besparing verschilt per woning, berekenen we drie realistische situaties. We gebruiken een gasprijs van €1,50 per m³, wat representatief is voor begin 2024.
| Woning | Type | Jaarverbruik | Verwarming (80%) | Besparing 12% | Financieel |
|---|---|---|---|---|---|
| Slecht geïsoleerd | Tussenwoning 1975 | 2.000 m³ | 1.600 m³ | 192 m³ | €288 per jaar |
| Gemiddeld geïsoleerd | Tussenwoning 1990 | 1.200 m³ | 960 m³ | 115 m³ | €173 per jaar |
| Goed geïsoleerd | Appartement 2015 | 600 m³ | 480 m³ | 58 m³ | €87 per jaar |
Slecht geïsoleerde tussenwoning
Een slecht geïsoleerde tussenwoning uit 1975 zonder spouwmuurisolatie en met oude beglazing verbruikt ongeveer 2.000 m³ gas per jaar. Hiervan gaat ongeveer 1.600 m³ naar verwarming en 400 m³ naar warm water.
Bij een verlaging van 2 graden daalt het verwarmingsverbruik met 12%, oftewel 192 m³. Bij een gasprijs van €1,50 per m³ scheelt dit €288 per jaar. Voor deze woning is de besparing het hoogst in absolute bedragen, omdat het uitgangspunt hoog is.
Belangrijke nuance: bij een slecht geïsoleerde woning levert isolatie waarschijnlijk meer op dan thermostaat verlagen. Spouwmuurisolatie kan in deze situatie €600-900 per jaar besparen. De combinatie van eerst isoleren en daarna thermostaat verlagen levert de grootste totale besparing op.
Gemiddeld geïsoleerde tussenwoning
Een tussenwoning uit 1990 met basisisolatie en dubbelglas verbruikt ongeveer 1.200 m³ gas per jaar. Hiervan gaat ongeveer 960 m³ naar verwarming.
Een verlaging van 2 graden bespaart 115 m³ gas, oftewel €173 per jaar. Dit is een realistische besparing voor veel Nederlandse woningen die al enige isolatie hebben maar nog steeds redelijk wat gas gebruiken.
Goed geïsoleerd appartement
Een goed geïsoleerd appartement uit 2015 met HR++ glas en volledige isolatie verbruikt ongeveer 600 m³ gas per jaar. Het verwarmingsgedeelte bedraagt ongeveer 480 m³.
De besparing van 2 graden lager stoken bedraagt 58 m³ gas, oftewel €87 per jaar. De absolute besparing is lager omdat het uitgangspunt lager is. Percentueel blijft de besparing ongeveer 12%, maar in euro’s levert het minder op.
Waarom levert 2 graden lager ongeveer 12% besparing op?
De 12% besparing komt voort uit de relatie tussen binnentemperatuur, buitentemporatuur en warmteverlies. Het warmteverlies van een woning hangt af van het temperatuurverschil tussen binnen en buiten.
Een versimpeld voorbeeld: wanneer je normale thermostaat op 20 graden staat en de gemiddelde buitentemperatuur tijdens het stookseizoen 8 graden is, bedraagt het temperatuurverschil 12 graden. Wanneer je de thermostaat verlaagt naar 18 graden, wordt het temperatuurverschil 10 graden. Het warmteverlies daalt dan met 2/12 oftewel ongeveer 17%.
In de praktijk valt de besparing lager uit, rond de 12%, omdat:
- Niet alle ruimtes precies 2 graden kouder worden
- De buitentemperatuur varieert door het seizoen
- Interne warmtewinsten (apparaten, lichaamswarmte, zonlicht) een grotere rol gaan spelen
- Het verwarmingssysteem een bepaald rendement heeft
De vuistregel die veel energieadviseurs hanteren is daarom: 1 graad lager = 6% besparing op verwarmingsverbruik. Voor 2 graden komt dit neer op ongeveer 12%.
Welke factoren bepalen de werkelijke besparing?
De werkelijke besparing hangt af van meerdere factoren die per woning en situatie verschillen.
Uitgangssituatie thermostaat
Wanneer je normaal op 22 graden stookt en verlaagt naar 20 graden, is het effect groter dan wanneer je van 19 naar 17 graden gaat. Bij een hogere uitgangstemperatuur is het temperatuurverschil met buiten groter, waardoor de absolute besparing ook groter is.
Een verlaging van 22 naar 20 graden kan bij een slecht geïsoleerde woning uitkomen op €350 per jaar, terwijl een verlaging van 19 naar 17 graden mogelijk €250 per jaar oplevert.
Isolatieniveau woning
Bij een slecht geïsoleerde woning gaat meer warmte verloren, waardoor je meer gas verbruikt. Een besparing van 12% op een hoog verbruik levert in absolute bedragen meer op dan dezelfde 12% op een laag verbruik.
Tegelijkertijd betekent een slecht geïsoleerde woning dat isolatiemaatregelen waarschijnlijk financieel interessanter zijn dan thermostaat verlagen. De hoogste besparing bereik je door eerst te isoleren en daarna de thermostaat te verlagen.
Woningtype en oppervlak
Een grotere woning heeft meer verwarmingsoppervlak en verbruikt meer gas. Een tussenwoning verliest minder warmte dan een hoekwoning of vrijstaande woning, omdat er minder buitenmuren zijn.
Een vrijstaande woning met 150 m² woonoppervlak kan bij 2 graden lager wel €400 per jaar besparen, terwijl een klein appartement van 60 m² mogelijk maar €80 per jaar bespaart.
Verwarmingssysteem
De berekening van 12% besparing gaat uit van een cv-ketel op gas. Bij andere systemen ligt de besparing anders:
- Warmtepomp: besparing op elektriciteit in plaats van gas, vaak hoger percentage omdat het rendement bij lagere temperaturen beter is
- Elektrische verwarming: besparing op elektriciteit, financieel effect hangt af van elektriciteitsprijs
- Stadsverwarming: besparing op warmtelevering, meestal vergelijkbaar met gas maar afhankelijk van tarief
- Houtverwarming: geen financiële besparing wanneer je zelf hout verzamelt, wel wanneer je hout koopt
Stookgedrag en comfortbeleving
De besparing van 12% geldt alleen wanneer je daadwerkelijk continu 2 graden lager stookt. Wanneer je na een paar weken de thermostaat weer omhoog zet, vervalt de besparing. Ook wanneer je ter compensatie een elektrische kachel gaat gebruiken, kan het financiële effect zelfs negatief uitvallen.
De comfortbeleving verschilt sterk per persoon. Voor sommige mensen is 18 graden prima, vooral met een warme trui. Anderen ervaren dit als te koud. Wanneer 2 graden lager niet vol te houden is, kun je ook overwegen om 1 graad lager te stoken of alleen bepaalde ruimtes minder te verwarmen.
Wanneer is 2 graden lager interessant?
De maatregel is vooral interessant wanneer:
- Je normaal op 21 graden of hoger stookt
- Je gasverbruik hoog is (boven 1.200 m³ voor tussenwoning)
- Je op korte termijn wilt besparen zonder investering
- Isolatiemaatregelen technisch niet uitvoerbaar of financieel minder interessant zijn
- Je de lagere temperatuur comfortabel vindt of kunt compenseren met kleding
- Je woning al redelijk geïsoleerd is, waardoor verdere isolatie weinig extra oplevert
Voor een slecht geïsoleerde woning is thermostaat verlagen vooral zinvol als tijdelijke maatregel totdat isolatie is uitgevoerd. De combinatie levert de grootste besparing op.
Wanneer is 2 graden lager minder interessant?
De maatregel levert relatief weinig op of is minder geschikt wanneer:
- Je gasverbruik al laag is (onder 800 m³ voor tussenwoning)
- Je al op 19 graden of lager stookt
- Je de lagere temperatuur niet comfortabel vindt en deze niet langdurig volhoudt
- Je woning slecht geïsoleerd is en isolatiemaatregelen meer besparing opleveren
- Je een warmtepomp hebt waarbij een stabiele lagere temperatuur beter werkt dan een wisselende temperatuur
- Je ter compensatie elektrische kachels gaat gebruiken, waardoor de besparing teniet wordt gedaan
Vergelijking met andere besparingsmaatregelen
Om de besparing van 2 graden lager in perspectief te plaatsen, vergelijken we met andere veelvoorkomende maatregelen voor een gemiddelde tussenwoning met 1.200 m³ gasverbruik per jaar.
| Maatregel | Investering | Gasbesparing | Financieel per jaar | Terugverdientijd |
|---|---|---|---|---|
| Thermostaat 2 graden lager | €0 | 115 m³ | €173 | Direct |
| Thermostaat 1 graad lager | €0 | 58 m³ | €87 | Direct |
| Korter douchen (2 min minder) | €0 | 80 m³ | €120 | Direct |
| Spouwmuurisolatie (indien nog niet aanwezig) | €1.500-2.000 | 300-400 m³ | €450-600 | 3-4 jaar |
| Dakisolatie (indien nog niet aanwezig) | €1.500-3.000 | 120-180 m³ | €180-270 | 6-15 jaar |
Thermostaat 2 graden lager valt tussen gedragsmaatregelen en isolatiemaatregelen in. De absolute besparing is hoger dan 1 graad lager of korter douchen, maar lager dan spouwmuurisolatie bij een slecht geïsoleerde woning. Het voordeel is dat er geen investering nodig is en de besparing direct ingaat.
Praktische uitvoering
Om de besparing daadwerkelijk te behalen, zijn een paar praktische aandachtspunten relevant:
Stel een programmeerbare thermostaat in
Wanneer je een programmeerbare thermostaat hebt, stel dan het standaard programma 2 graden lager in. Dit voorkomt dat je handmatig moet bijstellen. Moderne slimme thermostaten kunnen ook leren wanneer je wel en niet thuis bent.
Compenseer met kleding
Een warme trui, vest of huispak kan het comfort bij een lagere temperatuur aanzienlijk verbeteren. Dit maakt het makkelijker om de lagere temperatuur vol te houden.
Verwarm niet alle ruimtes even veel
Wanneer 2 graden lager in de hele woning te koud aanvoelt, kun je ook kiezen voor een gerichte verlaging. Slaapkamers kunnen vaak op 16-17 graden, terwijl de woonkamer op 19-20 graden blijft. Dit levert ook besparing op zonder dat het comfort in de belangrijkste ruimtes te veel afneemt.
Gebruik geen elektrische bijverwarming
Wanneer je de thermostaat lager zet maar vervolgens een elektrische kachel gebruikt, kan het financiële effect negatief uitvallen. Elektrische verwarming kost bij een tarief van €0,40 per kWh ongeveer €4,00 per 10 kWh warmte, terwijl gas voor dezelfde hoeveelheid warmte €1,50 kost. Gebruik elektrische bijverwarming alleen zeer gericht en tijdelijk.
Combinatie met andere maatregelen
De hoogste besparing bereik je door thermostaat verlagen te combineren met andere maatregelen. Voor een slecht geïsoleerde woning is de meest effectieve aanpak:
- Voer eerst isolatiemaatregelen uit (spouwmuur, dak)
- Zet daarna de thermostaat 1-2 graden lager
- Pas ook gedragsmaatregelen toe zoals korter douchen
Wanneer je na spouwmuurisolatie 300 m³ bespaart en vervolgens de thermostaat 2 graden lager zet, bespaar je nog eens 12% op het resterende verwarmingsverbruik. De totale besparing is wel lager dan de optelsom, omdat je bespaart op een al verlaagd verbruik.
Effect bij verschillende energieprijzen
De financiële besparing hangt direct af van de gasprijs. Bij de berekeningen in dit artikel gebruiken we €1,50 per m³. Wanneer de gasprijs verandert, verandert ook de besparing.
| Gasprijs | Besparing 115 m³ | Verschil met €1,50 |
|---|---|---|
| €1,00 per m³ | €115 per jaar | €58 minder |
| €1,50 per m³ | €173 per jaar | Referentie |
| €2,00 per m³ | €230 per jaar | €57 meer |
| €2,50 per m³ | €288 per jaar | €115 meer |
Bij hogere energieprijzen wordt de maatregel financieel interessanter. Bij lagere prijzen daalt de absolute besparing, maar de percentuele besparing blijft gelijk.
Belangrijke aandachtspunten
De besparing van 12% is een gemiddelde indicatie. De werkelijke besparing in jouw situatie kan 8-15% zijn, afhankelijk van woningtype, isolatie, uitgangssituatie en stookgedrag. Gebruik de berekeningen in dit artikel als indicatie, niet als exacte voorspelling.
Wanneer je na een maand je gasverbruik vergelijkt, houd dan rekening met buitentemperatuur. Een koude maand verbruikt meer gas dan een zachte maand, ongeacht de thermostaatstand. Een betrouwbare vergelijking vraag om minstens een volledig stookseizoen.
De maatregel werkt alleen wanneer je de lagere temperatuur daadwerkelijk volhoudt. Wanneer je na twee weken de thermostaat weer verhoogt, vervalt de besparing. Kies daarom een temperatuur die voor jou comfortabel genoeg is om langdurig aan te houden.
Voor meer informatie over aanvullende besparingsmogelijkheden, zie ook energie besparen, hoeveel bespaar je met de thermostaat 1 graad lager en hoe kun je het meeste gas besparen.
Conclusie
Als je de verwarming 2 graden lager zet, bespaar je ongeveer 12% op je gasverbruik voor verwarming. Voor een gemiddelde tussenwoning met 1.200 m³ gasverbruik komt dit neer op ongeveer €173 per jaar bij een gasprijs van €1,50 per m³. De werkelijke besparing hangt af van je uitgangssituatie, woningtype, isolatieniveau en stookgedrag.
De maatregel is vooral interessant wanneer je normaal op 21 graden of hoger stookt en op korte termijn wilt besparen zonder investering. Voor slecht geïsoleerde woningen levert isolatie meer op, maar kan thermostaat verlagen een goede tijdelijke maatregel zijn. Voor goed geïsoleerde woningen met beperkt gasverbruik is thermostaat verlagen een van de belangrijkste resterende besparingsmogelijkheden.
De besparing treedt direct op en vereist geen investering. De belangrijkste voorwaarde is dat je de lagere temperatuur comfortabel vindt en langdurig volhoudt. Wanneer dit het geval is, levert 2 graden lager een structurele besparing op die jaar na jaar terugkomt.